New York Times: Chuyến đi VN của TT Obama đang đóng lại trang sử quá khứ

Tổng thống Obama đã có mặt tại sân bay Nội Bài (ảnh Phạm Trần)
Tổng thống Obama đã có mặt tại sân bay Nội Bài (ảnh Phạm Trần)

Dan Việt News – Cách đây mười sáu năm, tổng thống Bill Clinton là vị tổng thống Hoa kỳ đầu tiên tới thăm VN sau chiến tranh. Trong chuyến đi năm đó, cựu TT Clinton có nhiệm vụ đặt cuộc chiến hai nước lại sau lưng. Đó cũng là một sự kiện đáng nhớ trong nhiệm kỳ tổng thống của ông.
Vào thứ Hai này, cuộc viếng thăm VN của TT Obama có một nhiệm vụ ít kịch tính hơn trong quá khứ, tuy vậy chuyến đi này của ông Obama có khá nhiều tham vọng. Sau hàng thập niên bị xoáy vào chiến tranh, bạo lực, do hiểu sai nhau. Hôm nay đang có cơ hội hợp tác ngay cả việc so với 3 năm trước tình hình cũng khác đi hẳn.
Lâu nay sự bành trướng của Trung Cộng trên Biển Đông tác động sâu đậm vào bộ giàn chính phủ mói thành lập hiện nay của VN. Chính phủ mới này… hi vọng họ chọn lựa chính sách mượn sức mạnh một siêu cường (Mỹ) chống lại một siêu cường khác (Trung Cộng). Có thể đó là cách cho Ngũ giác Đài trở lại một hải cảng chiến lược tại VN.
Điều này chưa xác định Mỹ-Việt là đồng minh; chưa bên nào sẵn sàng cho việc này. Dù sao cũng hất được cái thế thượng phong của Bắc Kinh, luôn khư khư muốn chiếm con đường thuỷ lộ chiến lược của thế giới.
Benjamin J. Rhodes, ông là phụ tá cố vấn Hội Đồng An Ninh Quốc Gia, người từng mất hai năm để khuyến dụ Miến Điện bước ra khỏi cái ‘vỏ ốc cô lập’ của mình, ông nói “rõ ràng lịch sử có khả năng biến chuyển mà chúng ta không hề tiên liệu”, theo ý đó ông giải thích thêm, “ngay cả những trận chiến tệ hại nhất nhưng chúng ta giờ đây có thể gác lại đằng sau một cách nhanh chóng.”
Nhiều nơi tại Á Châu, chiến lược của tổng thống Obama còn còn mang nặng khẩu hiệu hơn là kế hoạch hành động thật sự. Ông đã cho rút quân khỏi Trung đông, Iraq, Syria, Yemen. Nhưng tại Đông nam Á, đặc biệt tại VN, ông sắp đạt một tiến bộ mà trước đây TT Clinton chỉ có thể tưởng tượng khi ông thăm VN lần đầu chỉ 10 tháng trước Biến cố 9/11, một biến cố làm thay đổi vị trí siêu cường bậc nhất nước Mỹ.
Vào ngày đó, sau khi húp xong hai tô phở trong một căn tiệm tại thành phố Sài Gòn, kết thúc chuyến đi, ông Clinton nói lớn với số phóng viên tháp tùng, ông ước gì các lãnh đạo CSVN thực sự thay đổi, tránh xa mối liên hệ xưa nay với Trung Cộng. Nhưng sự thật không giống với những gì ông Clinton mong ước.
Nhưng giờ đây Trung cộng, nước từng ngăn cản nổ lực của Hoa kỳ trong cuộc chiến VN, vô tình tạo dễ dàng cho Hoa kỳ. Trong nhiều năm, đảng CSVN dưới quyền lãnh đạo của Nguyễn phú Trọng đã bỏ qua hoạt động của Trung cộng ngay ngoài khơi bờ biển VN ngay cả những lời cảnh báo của những thành phần yêu nước ông ta cũng chẳng màng đến. Và đúng vào năm 2014 khi Bắc kinh cho đặt giàn khoan dầu khí vào hải phận VN, ông Trọng trong chức phận tổng bí thư đảng cũng không có được một cú hồi đáp điện thoại từ phía Bắc Kinh.
Ông ta trả thù cho sự bất mãn đối với Bắc Kinh bằng cuộc thăm viếng tòa Bạch Ốc, tại phòng Bầu Dục năm ngoái, một dấu hiệu công khai đến Bắc kinh rằng VN đang có sự chọn lựa khác. Nhưng chúng ta nên hiểu các lãnh đạo quân sự của Mỹ có nhiều cựu chiến binh trong thời gian chiến tranh. Theo như chúng ta biết, sự nồng ấm về quan hệ Việt Mỹ càng được cố ý thực hiện nhanh. Trước khi TT Obama đi thăm VN, các giới chức Mỹ trong đó có phó bộ trưởng ngoại giao Antony Blinken và Daniel Russel viên chức cao cấp nhất của bộ Ngoại giao về Á châu, từng có mặt tại Hà nội. Mục đích của họ là thấy phía VN phải bảo đảm vấn đề nhân quyền trước khi có thể có được việc bãi bỏ lệnh cấm vận vũ khí cho VN và không chừng còn có thêm sự hiện diện trở lại của quân đội Mỹ tại bờ biển VN lần đầu tiên từ khi chiếc trực thăng rời bỏ Sài Gòn trong những ngày biến cố, một hình ảnh còn hằn sâu trong tâm thức người Mỹ.
Đối với đa số người VN, một nửa dưới độ tuổi 30 lớp tuổi được trang bị bằng Internet, sự hiểu biết không ngừng gia tăng của thế giới quanh họ, những ký ức xa xưa kia chẳng ý nghĩa đối với cuộc đời và tham vọng của họ. Nhiều cuộc khảo sát liên tục vẫn đi đến kết quả cuối cùng lạ họ muốn tăng cường hợp tác với Hoa kỳ hơn hết.
Giới trẻ này đã biểu lộ sức mạnh bằng những cuộïc biểu tình trên đường phố mấy tuần gần đây vì sự kiện cá VN chết hàng loạt, họ tin rằng chính công ty thép Đài loan là thủ phạm tuôn chất thải ra và gây nên thảm nạn. Sự đàn áp của chính quyền xảy ra theo đó chính ra nó không nằm trong một game chơi nào trước khi TT Obama viếng thăm.
Đây là chuyến thăm VN đầu tiên trong nhiệm kỳ tổng thống cuối cùng; ông Obama có tới Miến điện 2 lần. Nhưng khác với 2 chuyến đi trước đây của 2 TT Clinton và Bush, ông Obama thăm VN lần này hoàn toàn không có ‘gánh nặng’ phải giải thích chuyện ông đã làm gì trong thời chiến. Trong thời chiến, ông mới vừa 18 tuổi, là năm thủ đô Sài Gòn sụp đổ.
Đối với TT Obama, chuyến công du này có nhiều vấn đề nhạy cảm về chính trị. Nhìn về cuộc chạy đua bầu cử, đảng CH ắt hẳn sẽ mỉa mai thêm một lần nữa khi cho rằng chuyến đi này ông Obama có thêm một chặng dừng chân của 8 năm “du hành đi xin lỗi”. Chúng ta nhớ lại vào năm 2006, TT Bush tránh bất cứ lời xin lỗi nào với VN. Ông Bush tập trung vào chiến tranh Iraq, và tình trạng tệ hại hơn, trong chuyến đi đó đầu óc ông Bush đầy lo ngại về một ‘bãi lầy’ khác nữa không? (Ông Bush thường nói chúng ta sẽ thắng trừ phi chúng ta rút lui, ông Bush hay nhấn mạnh).
Tổng thống Obama là người lấy thực dụng là trên hết, nhất là đối với Bắc kinh. Với quan niệm thực tế, lấy quyết định dở bỏ cấm vận vũ khí để ép VN, nó sẽ có tác dụng tối thiểu- do giới quân sự VN hiện nay vẫn còn ưa thích cái giá quá rẽ của vũ khí của Nga-nhưng dù sao chuyện dở bỏ lệnh cấm lại là một biểu tượng quan trọng.
Theo ông Rhodes,”Chúng ta cần sự cân bằng khéo léo giữa quan hệ với Bắc kinh và khả năng cứng rắn với họ” Do vậy chúng ta chưa hiểu ông Obama sẽ được tiếp đón ra sao? Á châu và Âu châu xem chừng thích ông Obama hơn tại Mỹ. Các trợ lý của ông hi vọng ông được tiếp đón mặn nồng hơn TT Clinton vào tháng 11 năm 2000. Ông Clinton chỉ nói chuyện được vói sinh viên VN vào năm đó, đi dạo các cửa hàng và mất nhiều giờ thăm đồng lúa ngoại ô Hà Nội, cùng với mấy người con trai của người phi công quá cố bị bắn rơi trong cuộc chiến, đang tháp tùng tổng thống cùng lùa các đất bẩn ra khỏi nắm xương tàn của người cha.
Lịch trình chuyến đi của TT Obama đặt nhẹ vấn đề chiến tranh, chỉ nhắm đến tương lai. Sau khi gặp gỡ các lãnh đạo đất nước này vào thứ Hai, ông sẽ dùng ngày thứ Ba để gặp các nhà bất đồng chính kiến sau đó ông sẽ đọc một bài diễn văn.
Sau đó ông Obama sẽ bay vào Sài Gòn, phi cơ sẽ hạ cánh xuống phi trường, một thời là trung tâm chỉ huy quân sự Mỹ, ông sẽ gặp các nhà đầu tư tại thành phố này. TT Obama sẽ chủ trì một diễn đàn bao gồm các tài năng trẻ tuổi Đông Nam Á, đây chính là một phát kiến của cá nhân ông Obama nhằm tăng cường sự nối kết với lớp trẻ nơi đây.
By GARDINER HARRIS and DAVID E. SANGER (NYTimes)
Bản dịch Đinh hoa Lư

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here